Áp lực sở hữu nhà, cảm giác mái ấm hay sổ đỏ sột soạt
Chia sẻ
Hầu như ai trong chúng ta cũng luôn mong mỏi mình sở hữu một ngôi nhà. Nếu không có trong tay căn nhà, chúng ta có thể sống yên vui?
Căn nhà, tức tài sản vật chất, hay mái ấm, tức tài sản tinh thần. Đó không chỉ là chốn che nắng mưa, mà còn là nơi chứa đựng nhiều điều sâu xa hơn. Căn nhà giúp con người có được cảm giác an toàn và thuộc về một nơi chốn cụ thể.
Không có nhà riêng, chúng ta sống có yên?
Chúng ta khao khát ngôi nhà, mái ấm, có nguyên phát từ xa xưa hồng hoang. Đó là bản năng sinh tồn từ thời nguyên thủy, khi con người cần nơi trú ẩn để tránh nguy hiểm, thời tiết, thú dữ. Có chỗ thuộc về mình, cảm giác này giúp não bộ hạ mức độ cảnh giác, mang lại sự yên tâm.
Theo Tháp nhu cầu Maslow, đây là nhu cầu tâm lý. Sau nhu cầu sinh lý cơ bản, con người cần an toàn và ổn định. Ngôi nhà là thực thể đáp ứng tốt điều này. Đó còn là cảm giác kiểm soát và khẳng định danh tính. Căn nhà không chỉ là nơi ở, mà còn là không gian của cá nhân, nơi người sở hữu tự do là chính mình, sắp xếp cuộc sống theo ý muốn. Sâu rộng hơn, đó là mái ấm, nơi gia đình chung sống, chăm sóc nhau, gắn kết tình thân, lưu giữ ký ức, những điều mà con người chúng ta luôn tìm kiếm, bất kể dân tộc nào, thời đại nào.
Khao khát có nhà không phải là chuyện cá biệt của người Việt, mà là tâm lý chung của nhiều sắc dân. Tuy vậy, mức độ phải sở hữu nhà hay chỉ cần sống ổn, có sự khác nhau tùy văn hóa, quốc gia. Người phương Tây cũng có giấc mơ sở hữu nhà. Còn người Nhật, Hàn, Trung… thậm chí coi việc sở hữu nhà gắn liền với hôn nhân và địa vị xã hội.
Với tập tính coi trọng sự ổn định lâu dài, thêm vào đó, lịch sử phát triển kinh tế xã hội càng khiến người Việt xem tài sản hữu hình bao gồm đất, nhà là an toàn. Thử đặt câu hỏi, nếu không có nhà riêng, chúng ta có sống yên ổn, thoải mái?
Ở những nước có hệ thống thuê nhà ổn định như các quốc gia châu Âu hay Nhật…, nhiều người cả đời không mua nhà vẫn sống tốt. Vì ở đó, hợp đồng thuê ổn định, thu nhập tốt, môi trường sống an toàn, mang đến cảm giác yên ổn. Trong khi, bối cảnh xã hội Việt Nam khác biệt, giá thuê nhà thường biến động, chủ nhà có thể tăng giá hoặc lấy lại nhà. Người đi thuê luôn thấy không chắc chắn, nên việc không có nhà thường gây bất an.
Bên cạnh đó, một hiệu ứng tâm lý xã hội luôn đè nặng tâm trí người chưa có nhà. Khi bạn bè, đồng nghiệp bắt đầu mua nhà, người chưa mua được thường cảm thấy mình chưa đủ giỏi hoặc đang đi chậm hơn. Họ đặt mình vào sự so sánh xã hội với áp lực không muốn tụt lại.
Chưa mua được nhà thì chưa có mái ấm?
Áp lực phải sở hữu nhà đến từ gia đình, bạn bè, cùng những chuẩn mực vô hình. Nếu xác định mục tiêu cuối cùng là an toàn, hạnh phúc, chứ không phải buộc phải sở hữu tài sản cụ thể, thì tâm lý sẽ nhẹ nhõm hơn. Nhưng không phải ai cũng làm được điều này để giải tỏa cho bản thân.
Khó hơn nữa, là làm sao để não bộ phản xạ với cảm giác quen thuộc rằng nhà cửa không phải chỉ là giấy tờ sở hữu sột soạt. Cảm giác thuộc về một căn nhà, một mái ấm còn có thể được tạo ra bằng không gian phòng ốc tự trang trí, thói quen sinh hoạt ổn định cùng nhiều mối quan hệ xung quanh.
Có lẽ dễ hơn một chút là lựa chọn tư duy linh hoạt, coi căn nhà như một lựa chọn chứ không phải nghĩa vụ. Khi đó, nếu hợp lý thì căn nhà là khoản đầu tư, nếu chưa phù hợp, thì đó là khoản chi phí. Trong bối cảnh giá nhà quá cao, tài chính bản thân hạn hẹp, thì sao lại ép mình mua nhà gấp gáp. Liệu có thể chọn cách sống linh hoạt lâu dài, hoặc tập trung phát triển sự nghiệp trước.
Chúng ta đang sống trong một xã hội nhấn mạnh văn hóa an cư lạc nghiệp, mặc định phải chắc ăn chỗ ở thì mới làm ăn, lập gia đình, nuôi con được. Ngôi nhà không chỉ là nơi ở mà còn là biểu hiện của sự trưởng thành, điều kiện để được coi là ổn định. Áp lực phải có nhà là có thật, nhưng không phải con đường duy nhất để có cuộc sống yên vui.
Nhưng mấy ai đạt được cảnh giới cảm thấy an toàn, tự chủ và thuộc về nơi mình sống, chứ không phải là sự yên tâm khi đứng tên một căn nhà. Có lẽ chỉ những ai bản lĩnh, tự chủ tách biệt được cảm giác mái ấm với thực thể sổ đỏ, thì mới không phải từng ngày căng thẳng vì sao mình chưa mua được nhà.
