Đọc bài này trên trang kiến trúc Contemporist. Ngôi nhà trong bài là nhà cottage (nhà nhỏ kiểu truyền thống) có tuổi đời 100 năm tại Australia, nơi lưu giữ vô số sách, tác phẩm nghệ thuật, đồ lưu niệm từ những chuyến du lịch và các bộ sưu tập của gia chủ. Khi gia đình muốn nâng cấp nhà bếp, khu giặt giũ và phòng tắm, đơn vị thiết kế đưa ra giải pháp cải tạo mà không cần thực hiện những thay đổi lớn. Dự án chỉ bổ sung khoảng 15m² diện tích xây dựng mới, tổ chức, bố trí lại hợp lý hơn không gian sẵn có.

Khai thác tối đa diện tích hiện hữu

Ngôi nhà nằm trên khu đất đã chia lô. Do quy định về khoảng lùi, công trình phải cách ranh giới phía sau khoảng 6,5 m, khiến khả năng mở rộng diện tích bị hạn chế. Điều này buộc các kiến trúc sư tập trung vào việc khai thác hiệu quả không gian hiện hữu, thay vì xây thêm các phòng mới.

Mặt tiền ngôi nhà vẫn giữ nét đặc trưng qua các lần cải tạo trước, gồm mái lợp ngói đất nung, ống khói xây bằng gạch cùng sự kết hợp giữa tường ốp ván gỗ và tường trát vữa. Một phần công trình được xây dựng mới, hoàn thiện bằng lớp ốp gỗ nhuộm màu đen. Chi tiết này bổ sung điểm nhấn vào lịch sử phát triển của ngôi nhà.

Nhà bếp kết nối không gian sinh hoạt chung

Một trong những thay đổi quan trọng của dự án là di chuyển nhà bếp ra sau ngôi nhà, đồng thời điều chỉnh mối liên kết giữa khu vực này với các không gian sinh hoạt. Nhà bếp và các khu phụ trợ liền kề từng được cải tạo vào thập niên 1980, nhưng cách bố trí chưa khai thác hiệu quả diện tích sẵn có. Phương án cải tạo mới đưa nhà bếp đến vị trí thuận tiện hơn, giúp phục vụ tốt cho khu vực trung tâm của ngôi nhà. Hệ quầy bếp lớn được bố trí để phân định khu vực chế biến với không gian ăn uống.

Hệ kệ mở tạo chỗ lưu trữ và trưng bày chén dĩa, dụng cụ nấu nướng cùng đồ lưu niệm. Hệ quầy bếp cung cấp thêm không gian lưu trữ nhưng không tạo ra ngăn cách hoàn toàn giữa khu vực nấu nướng và ăn uông. Cuối nhà bếp, có thêm chỗ ngồi bên cửa sổ, mang đến một góc thư giãn.

Cách tiếp cận này được triển khai xuyên suốt. Đơn vị thiết kế tận dụng những góc nhỏ, khu vực chức năng, giúp các hoạt động có không gian riêng mà không cần ngăn cách tất cả bằng tường và cửa. Điều này cho phép những khu vực liền kề chia sẻ không gian, tăng tính linh hoạt cho ngôi nhà.

Hiên nhà giúp không gian rộng rãi hơn

Phía sau ngôi nhà, hệ hiên chạy liên tục thành điểm nhấn kiến trúc. Khu vực có mái che này được gọi là engawa theo thuật ngữ kiến trúc Nhật Bản, kéo dài dọc theo lối lưu thông hướng ra vườn, tạo ra khoảng chuyển tiếp giữa không gian nội thất và môi trường bên ngoài.

Hệ dầm gỗ để lộ kết cấu của trần dốc kéo dài vượt ra ngoài hệ cửa sổ và cửa kính, vươn ra phía hiên. Phần mái nhô ra khoảng 1,2 m so với không gian nội thất, giúp xác lập ranh giới của khu vực ngoài trời có mái che. Giải pháp này mang đến cảm giác rộng rãi, thoáng đãng hơn cho nhà bếp và phòng ăn mà không cần gia tăng đáng kể diện tích sàn.

Nhìn từ khu vườn, phần mở rộng phía sau được hoàn thiện bằng lớp ốp gỗ tối màu, kết hợp những ô cửa sổ lớn hướng ra khu vực trồng cây và sân lát nền bên ngoài. Sự kết hợp giữa cửa sổ, cửa lớn và phần mái vươn dài giúp tăng cường mối liên hệ thị giác giữa không gian nội thất với cảnh quan.

Dành chỗ cho những bộ sưu tập

Dự án cải tạo nhà còn chú trọng đến sở thích sưu tầm của gia chủ, với những món đồ mang về sau các chuyến du lịch. Bên cạnh việc giữ cho không gian mới sự giản dị, các kiến trúc sư tạo điều kiện để vật dụng và bộ sưu tập hiện diện như một phần không thể thiếu của ngôi nhà.

Giá sách, tranh nghệ thuật, đồ vật trang trí và những món quà lưu niệm được bố trí trong không gian sinh hoạt. Mẫu thú nhồi bông nghệ thuật hình gà tây được đặt bên cạnh cầu thang, xung quanh là bộ sưu tập tranh ảnh cùng nhiều đồ vật khác. Những món đồ này không bị coi là bừa bộn cần cất đi, mà là một phần quan trọng trong cách gia đình sử dụng và tận hưởng cuộc sống.

Những không gian nhỏ cũng được bố trí công năng cụ thể. Phòng studio có diện tích hẹp dành cho hoạt động nghệ thuật, với mặt bàn làm việc đặt cạnh cửa sổ. Phòng tắm sau cải tạo được trang bị bồn tắm chế tác thủ công, các chi tiết hoàn thiện bằng gỗ và hệ cửa sổ giúp đưa ánh sáng tự nhiên vào nhà.

Bằng việc bảo tồn phần lớn cấu trúc nguyên bản của ngôi nhà, đơn vị thiết kế nhằm hướng đến mục đích kéo dài vòng đời sử dụng của công trình đã tồn tại một thế kỷ. Diện tích xây dựng mới không nhiều, nhưng hiệu quả sử dụng của toàn bộ công trình được cải thiện đáng kể. Nhà bếp, những góc sinh hoạt nhỏ và hệ hiên mới mang đến không gian sử dụng và tận hưởng, đồng thời vẫn dành được nhiều chỗ cho những món sưu tập được gia chủ tích lũy qua năm tháng.